Hoe antisemitische teksten overleven in een Ootmarsumse traditie

Belangrijke teksten moeten nooit onder een abonnement vallen is mijn mening.

Ik plaats hier een artikel zodat ook mensen die geen abonnement hebben het kunnen lezen. Van sommige stukken vind ik het totaal fout dat deze niet door iedereen te lezen zijn. Ik snap dat je als krant geld moet verdienen en daarom vind ik het goed dat die mensen die het wel kunnen betalen ook er voor betalen. Maar sommige artikelen moeten vind ik openbaar zijn. Dit stuk is te gek om niet openbaar te zetten, want die moet de hele wereld kunnen lezen, dat er nog dergelijke gestoorde mensen en gebruiken zijn. Want we moeten elke beeld van een oude held omver gooien…. We moeten straatnamen veranderen van mensen die eeuwen geleden toen er een totaal andere wereld was iets deden wat haast iedereen deed…. Maar dit kan in dorpen en streken waar dus het intelect nog steeds ontzettend achter is gebleven bestaan en word dan gemeld in de plaatselijke krant. Ik vind het een schande dat het nog kan bestaan en ook dat deze krant het niet aanklaagt en openbaar stelt. Lees het hier en denk er nu eens goed over na…..

Hier onder het artikel:

OOTMARSUM/DENEKAMP – De ‘Joden, die met hun valse raad Jezus aan het kruis offerden’ zongen tientallen inwoners van Ootmarsum zonder enige schroom op eerste en tweede paasdag. De antisemitische tekst is allerminst iets dat vergoelijkt mag worden, vindt de uit Enschede afkomstige oud-rabbijn Lody van de Kamp.Leo van Raaij 20-04-22, 10:45

Het zingen van het lied Christus is opgestanden hoort bij de traditie van het vlöggeln in Ootmarsum. Acht poaskearls gaan voor bij de rondgangen door het stadje, zowel ’s ochtends als ’s middags, op eerste én op tweede paasdag. Dat de Joden ‘met hun valse raad’ verantwoordelijk zijn voor de ‘misdaad’ van het ‘offeren van Christus aan het kruis’, valt tijdens zo’n rondgang meerdere keren te vernemen. En nog diverse keren aan het eind van de middag, tijdens het eigenlijke vlöggeln. Daarbij leiden de poaskearls al zingend een sliert inwoners door het stadje.

„Onbegrijpelijk”, zegt Lody van de Kamp. De voormalig rabbijn is als geboren Enschedeër bekend met de traditie van het vlöggeln, al is hij er zelf nooit bij geweest. „Maar ik kan niet begrijpen dat inwoners van Ootmarsum dit kunnen zingen, als ze de geschiedenis van hun eigen stad kennen. Aan de voet van de Kuiperberg werden in de Tweede Wereldoorlog vier joden gefusilleerd.”

De traditie van het vlöggeln zelf is al ‘hoogst merkwaardig’, vond kenner van Twentse volksgebruiken J.J. van Deinse. In een artikel uit 1913 beschrijft hij het Ootmarsumse gebruik minutieus, overigens zonder veel woorden te wijden aan het antisemitisch karakter van een deel van de tekst. Of het moet zijn waarneming zijn, dat in Ootmarsum de oorspronkelijk Duitse tekst in het eerste couplet – ‘Christus ist auferstanden, befreit von Todesbanden’ – in de Nederlandse versie het tweede deel van de zin is veranderd in: ‘Al van de Joden hun handen’.

Heden is de grootste dag

Antisemitische zinsneden in religieus getinte liederen zijn geen onbekend fenomeen. In het luttele kilometers verderop gelegen Denekamp valt tijdens Pasen ook de passage ‘Al van de Joden hun handen’ te beluisteren, wanneer bij het halen van de ‘paasstaak’ gezamenlijk het lied ‘Heden is de grootste dag’ wordt gezongen. Maar ook de Duitse versie van de Matthäus Passion is niet van alle smetten vrij. De Nederlandse vertaling is daarvan ontdaan.

Maar intussen ruim 150 jaar – de vroegste vermelding van vlöggeln dateert van 1840 – wordt de ‘Joodse misdaad’ bezongen in Ootmarsum. Waarbij in het lied overigens de nadruk ligt op de herrijzenis van Christus. Elk van de dertig coupletten wordt aangeheven door de voorzanger en steevast afgesloten met een ‘Halleluja’. Maar rabbijn Lody van de Kamp vindt weinig ‘hallalujah’ aan het achtste couplet, waarin wordt gesproken van het verraad van de Joden.

Open zenuw

Jan Veldboer is al vele jaren de genoemde voorzanger. Hij is oud-poaskearl en secretaris van de Stichting tot bevordering en instandhouding van de Paasgebruiken in Ootmarsum. Jaarlijks geeft hij meerdere lezingen over het vlöggeln. Maar gevraagd naar de achtergrond van de passages over de Joden reageert hij alsof er een open zenuw wordt geraakt.

„Daar zeg ik helemaal niets over”, zegt hij zeer beslist. „Je mag me duizend dingen vragen, maar hier zeg ik niets over. Daar hebben we veertig jaar geleden een hele discussie over gehad en toen is het tot in den treure besproken.” Dat klopt. In 1967 was er een Amsterdamse advocate die de kwestie aanroerde, waarna de tekst werd aangepast. ‘Joden’ werd ‘mensen’. Voor één jaar. Het jaar daarop waren de Joden gewoon weer aanwezig bij het vlöggeln. Tot op de dag van vandaag, ook op de flyers die de poaskearls tijdens Pasen aan de man brengen en waarop de tekst van het lied is uitgeschreven.

Bizarre geschiedenis

Voor Veldboer mag het een gesloten boek zijn, voor oud-rabbijn Van de Kamp is het dat allerminst. „Het is geen onschuldig vermaak”, zegt hij. „Zo zou je het kunnen bestempelen, wanneer antisemitische teksten als deze niet zo’n bizarre geschiedenis hadden. Het zijn dit soort woorden, die door de eeuwen heen uiteindelijk hebben geleid tot de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. We moeten niet bang zijn tradities onderuit te halen of met de kennis van nu aan te passen.”

Het vlöggeln, met alles wat erbij hoort, behoort tegenwoordig tot het immaterieel cultureel erfgoed van Nederland. Het is nog steeds een lokaal gebruik, maar de traditie wordt inmiddels door lokale hotels als een toeristische attractie aan de man gebracht.

Steun de kranten door als je het kunt deze te betalen, maar strijd er voor dat echt belangrijke informatie buiten de abonnementen om gaat, zodat die geen geld hebben niet gediscrimineerd worden in ons kleine landje…..

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Jacobus

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wij gebruiken eigenlijk geen koekjes van je, maar mocht een toepassing die wij gebruiken dat toch doen, dan zullen wij het niet gebruiken of opslaan.